Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

Architectuur Kunst
vergroot

Rivieren- & Herewegbuurt

Wijken

Rivierenbuurt en Herewegbuurt
De Rivierenbuurt en Herewegbuurt, samen ook wel Herewegwijk genoemd, zijn gemengde buurten ten zuiden van de binnenstad van Groningen. De buurten bevinden zich aan weerszijden van de Hereweg, van oudsher een van de belangrijkste ontsluitingen van de stad Groningen. De wijk wordt aan de zuidkant doorsneden door de ringweg. Aan de noordzijde vormen de spoorlijn en het emplacement van het Hoofdstation NS de grens.

De wijk heeft een lange ontstaansgeschiedenis en kent fragmenten uit verschillende bouwperioden. Het oudste deel ontstond na de slechting van de vestingwerken en ligt ten oosten van de Hereweg op de voormalige vestinggronden. De Rivierenbuurt werd grotendeels gebouwd in de jaren ’20 en ‘30 van de vorige eeuw. De vroeg naoorlogse delen die er daarna bij kwamen, voegden zich binnen de vooroorlogse stedenbouwkundige structuur.

Direct grenzend aan de Hereweg zijn vroege voorbeelden terug te vinden van particuliere volkshuisvesting. Zo bouwde woningbouwvereniging Werkmanslust in 1886 aan de Achterweg en Driehovensteeg arbeiderswoningen. Die waren overigens wel bestemd voor de wat gegoede arbeiders. De ontwikkeling werd begin 20ste eeuw onderdeel van het eerste plan van uitbreiding van de gemeente: het Plan van Uitleg van de toenmalige directeur van gemeentewerken Mulock Houwer.

De Herewegwijk kent diverse grotere voorzieningen en groenstructuren, waaronder het Sterrebos, Openluchtzwembad De Papiermolen, een Rooms Katholieke begraafplaats en de FPC Dr. S. van Mesdagkliniek. De wijk is een mix van planmatige en spontane ontwikkelingen. Vooral langs de Parkweg is de opeenvolging van bouwperioden goed te herkennen. Bijzonder is dat een deel van de woningen na de oorlog werd afgebouwd in de typerende, naar Amsterdamse School neigende, naoorlogse stijl.

De Rivierenbuurt bevat verschillende nieuwe elementen, waaronder het recent gerealiseerde Dinkelpark. Rond een parkachtig structuur verrezen twee appartementencomplexen, deels op de plek van de voormalige busremise. Ook aan de overzijde van Dinkelpark vond enige jaren eerder al nieuwbouw plaats. Ook hier kwamen, bovenop een grote winkelruimte, appartementen.

De Grunobuurt
De Grunobuurt is grotendeels door de speciale woningbouwvereniging voor spoorwegpersoneel gebouwd. De wijk ligt ten zuiden van de Zeeheldenbuurt, direct aan de overzijde van het spoor. De meeste bebouwing vond plaats in de jaren ‘20 van de vorige eeuw en bevat ook naoorlogse elementen, voornamelijk aan de zuidkant van de Parkweg. Dit deel werd gebouwd op grond van vooroorlogse stedenbouwkundige inzichten en kenmerkt zich, net als het ‘oude’ deel, door gesloten bouwblokken in de stijl van de Amsterdamse School.

De straatnamen verwijzen naar wetenschappers en uitvinders. Typerend voor de Grunobuurt zijn de kleine voortuinen, omzoomd met ligusterhagen. De bebouwing langs de Parkweg is gebouwd op particulier initiatief. Tegenover deze woningen staat de Vensterschool Parkweg, een markant schoolgebouw van de voormalig stadsarchitect S.J. Bouma.

Grunobuurt-Noord, gelegen tussen de Parkweg en de spoorlijn, zal de komende jaren grondig worden gerenoveerd. Daarbij zal veel van de vooroorlogse bebouwing wijken voor nieuwbouw.

De Laanhuizen
De Laanhuizen neemt een bijzondere plek in binnen de Groninger woningbouwgeschiedenis: het is de eerste woonwijk die particulier werd ontwikkeld. Zonder dat de gemeentelijke dienst Stadsuitbreiding en Volkshuisvesting er aan te pas kwam, verscheen de wijk in de jaren ‘50 waarin de nationale overheid de woningmarkt domineerde en de termen ‘vrije markt werking’ of ‘speculatie’ nog nauwelijks betekenis hadden. De straten zijn vernoemd naar begrippen uit de Tweede Wereldoorlog zoals Illegaliteitslaan en Verzetstrijderslaan.

De stedenbouwkundige structuur van De Laanhuizen is voortgekomen uit een voor Groningen vernieuwende manier van verkavelen. Het gebied kreeg een in zichzelf gekeerde structuur van stroken en herhaalde eenheden. Het sociale gedachtengoed (de wijkgedachte) is buiten het ontwerp gelaten; van een wijkhart is geen sprake.

Ondanks de heldere en consistente verkaveling van de wijk is geen samenhangend, integraal ontwerp ontstaan: de groenstructuur is niet in het uitbreidingsplan geïntegreerd en de aansluiting bij de bestaande omgeving (de vooroorlogse bebouwing en het Stadspark) is slecht. Bijna alle geplande winkels en bedrijven en ook het wijkgebouw zijn door kostenbesparingen tijdens de realisatie niet van de grond gekomen.

Arbeiderswoningen Willemstraat - Plaatselijke aannemer (onbekend)

Arbeiderswoningen Willemstraat

Willemstraat | arbeiderswoning | 1865

Architectuur
Bedrijf met woning Hereweg - Boer, J.A.

Bedrijf met woning Hereweg

Hereweg 73 | bedrijfsgebouw met woning(en)

Architectuur
De Heeren - AAS Architecten

De Heeren

Hereweg | Appartementen | 2008

Architectuur
De Heerepoort - AAS Architecten

De Heerepoort

Hereweg | Appartementen | 2008

Architectuur
De Puddingfabriek - Kuiler en Drewes

De Puddingfabriek

Viaductstraat 3a | industriegebouw

Architectuur
De Vrije School - Mol, J.

De Vrije School

Merwedestraat 45 | schoolgebouw | 1956

Architectuur
Dinkelpark - De Zwarte Hond

Dinkelpark

Vechtstraat | appartementencomplex | 2008

Architectuur
Gedenkplaat Groningens Ontzet - Ron  Caspers

Gedenkplaat Groningens Ontzet

Rabenhauptstraat 65 | monument | 2001

Kunst
Gevelsteen met portret Carl von Rabenhaupt - Bas  Galis

Gevelsteen met portret Carl von Rabenhaupt

Rabenhauptstraat 1 | kunst in/aan bouwwerk | 1929

Kunst
Gevelstenen met jongetje, olifant en huis (7 exemplaren) -   maker onbekend

Gevelstenen met jongetje, olifant en huis (7 exemplaren)

Rivierenhof | kunst in/aan bouwwerk

Kunst
Goudriaan - Oving Architekten

Goudriaan

Vechtstraat | seniorenwoningen | 2007

Architectuur
Hoeksteen met moeder en kind - Wladimir de Vries

Hoeksteen met moeder en kind

Lauwersstraat 5 | kunst in/aan bouwwerk | 1954

Kunst
Kantoorgebouw Hereweg - Team 4 Architecten

Kantoorgebouw Hereweg

Hereweg 78a | 1988

Architectuur
Le Travailleur - Constantin  Meunier

Le Travailleur

Hereweg 87 | monument | 1940

Kunst
Lierspeelster - Martin  Tissing

Lierspeelster

Merwedestraat 41 | vrijstaande sculptuur | 1963

Kunst
Lighthouses - ontwerper onbekend

Lighthouses

Rabenhauptstraat 25 | appartementencomplex

Architectuur
Maria met kind -   maker onbekend

Maria met kind

Merwedestraat 43 | kunst in/aan bouwwerk | 1957

Kunst
Mercurius -   maker onbekend

Mercurius

Hereweg 20 | kunst in/aan bouwwerk | 1869

Kunst
Pelikaan - Willem  Valk

Pelikaan

Rabenhauptstraat 65 | kunst in/aan bouwwerk | 1929

Kunst
Rivierenstede - Oving Architekten

Rivierenstede

Vechtstraat 65 | appartementencomplex

Architectuur
Tableaus met sterrenbeelden (29 exemplaren) - Anno  Smith

Tableaus met sterrenbeelden (29 exemplaren)

Amstelstraat | kunst in/aan bouwwerk

Kunst
Tuinkoepel Hereweg - Maris, J.

Tuinkoepel Hereweg

Hereweg 20 | tuinkoepel | 1867

Architectuur
Uitbreiding Woonhuis Verlengde J.A. Feithstraat - Varekamp, J.

Uitbreiding Woonhuis Verlengde J.A. Feithstraat

Verlengde J.A. Feithstraat | woonhuis

Architectuur
Vier wiggen (4 delen) - Carel  Visser

Vier wiggen (4 delen)

Achterweg 1 | 1980

Kunst
Voormalig Grafisch Museum - Bouma, S.J.

Voormalig Grafisch Museum

Rabenhauptstraat 65 | schoolgebouw | 1928

Architectuur
Wandsculpturen met voorstellingen van beroepen (31 exemplaren) - Anno  Smith

Wandsculpturen met voorstellingen van beroepen (31 exemplaren)

Scheldestraat | kunst in/aan bouwwerk | 1954

Kunst
Woningbouwcomplex Merwedestraat - Sijpkes & Oving

Woningbouwcomplex Merwedestraat

Achterweg 16-32, 46-86 | galerijwoningen

Architectuur
Woningen en atelierruimte Hereweg - Scheffer Architecten

Woningen en atelierruimte Hereweg

Hereweg | Woningen | 1992

Architectuur
Zonder titel -   Bonies (Bob Nieuwenhuis)

Zonder titel

Achterweg 1 | kunst in/aan bouwwerk | 1980

Kunst
Zonder titel - Herman  Lamers

Zonder titel

Viaductstraat | vrijstaande sculptuur | 1981

Kunst
Zonder titel - Jan  Tengbergen

Zonder titel

Viaductstraat | vrijstaande sculptuur | 1988

Kunst
Zonder titel - Willem R  IJtsma

Zonder titel

Driehovenstraat | mozaïek | 2000

Kunst
Zonder titel - Herman  Lamers

Zonder titel

Viaductstraat 13 | vrijstaande sculptuur | 1981

Kunst
Zonder titel (met gedicht van Noralie Brandsma) - Herman  Bartelds

Zonder titel (met gedicht van Noralie Brandsma)

Merwedestraat 45 | vrijstaande sculptuur | 2011

Kunst
logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer