Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

De Boom

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Wie in Groningen op het Zernikecomplex zijn of haar weg zoekt, kan op het Zernikeplein tussen de slanke aanplant ook een reeds weerbarstige boom zien staan. Met zijn twee gebogen takken lijkt de roestkleurige stam door midden te willen scheuren. Toch staat het beeld stil in de tijd en biedt het de passant een aanblik in diens bijzondere holte. Een hartvormig inkijkje.

Het kunstwerk is van Niells A. F. Niemeijer en dateert van 2008. Als afstuderend student aan de Groningse ABK Minerva maakte hij het werk van diverse soorten gerecycled metaal. Hij gaf het een speciale coating, waardoor de stam onder invloed van zon, regen en temperatuur van kleur verandert. Van oker via sienna naar goud en roestbruin.

Het werk van Niemeijer roept onwillekeurig een ander beeld op in gedachten: Ossip Zadkines Rotterdamse oorlogsmonument ‘De Verwoeste Stad’. Diens reusachtige, bronzen mansfiguur heft de armen in schrijnende wanhoop ten hemel. Op de plek waar zijn hart hoort te zitten gaapt een geslagen gat. Het staat symbool voor de verwoesting van het centrum van Rotterdam aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het bombardement van 14 mei 1940 rukte niet alleen het hart uit de stad, maar ook, letterlijk en figuurlijk, uit haar bewoners. Niemeijers boom is enkel in letterlijke betekenis hartverscheurend. De boomtakken reiken weliswaar ten hemel, maar dit keer niet om een naderend onheil te keren. Zij proberen hier geen boodschappers van de dood te weren. Zij reiken naar een hemel die juist licht, leven en warmte geeft. De hemel kleurt hier de welhaast levende schors en vormt de bron van vernieuwing en expansie. De kunstenaar zelf zei over de boom, dat het een symbool voor persoonlijke groei was: “Ik zal in de toekomst ook beïnvloed worden van buitenaf, me ‘vertakken’, groeien en kleur brengen aan het leven.”

Bij mij roept De Boom tevens een associatie op met de geschriften van de Griekse filosoof Plato. In zijn Symposium (385 v. Chr.) behandelt hij in dialoogvorm het thema liefde. Hij laat zijn personage Aristophanes een beroemde verhandeling houden over de ‘soulmate ’ (avant la lettre). Volgens Aristophanes had de mens oorspronkelijk vier armen en vier benen, een hoofd met twee gezichten en twee geslachtsdelen. Er bestond ook een derde geslacht; de androgyn. De mens als zo danig bezat in die tijd grote krachten en toen zij de goden dreigden te overwinnen, kwam de oppergod Zeus met een gepaste straf voor hun hoogmoed: de mens werd in twee delen gesplitst. Vanaf dat moment voelden de mensen zich afschuwelijk en verscheurd. Een andere god, Apollo, werd opgeroepen om hun lichamen weer aaneen te naaien. Deze liet echter de navel ongeheeld, ter herinnering aan hun originele vorm. Sindsdien verlangt elke mens weer naar zijn wederhelft en zoekt hij deze overal waar hij gaat. Die ene persoon, die niet alleen lichamelijk exact bij hem past, maar die ook nog eens zijn zielsverwant is: de Ware! Er wordt gezegd dat wanneer zo´n stel elkaar eindelijk weer vindt, er een onmiddellijk en onuitgesproken begrip zal zijn en een ongeëvenaard gevoel van liefde, rust en eenheid.

Niemeijers Boom ontspringt ook uit één bron: de stam. Deze wordt -in biologische zin- gesplitst, verscheurd en op de plek waar deze scheiding plaatsvond is hier de vorm van een (uitgesneden) hart zichtbaar. Je kunt er de verbeelding van Plato in terugvinden. De apotheose zal zijn wanneer ook de uiteen gegroeide en naar elkaar toe neigende takken weer tot elkaar komen en één worden.“You don’t know what you’ve got, until you lose it”, zong John Lennon al. Hij had gelijk. Er zijn er twee nodig om het hart (weer) kloppend te krijgen.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer