Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Stadsgedicht

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Wie door de Guldenstraat in het waagstraatcomplex dwaalt, kan op een pilaar, tegenover nr. 42/1, een gedicht tegenkomen. In duurzaam marmer gevat (0,80 x 1,20) en opgehangen aan een gevel van het gebouw, waar ook de gemeentelijke bestuursdienst is gevestigd, valt te lezen:

De eeuwig wisselende hemel welfde
zich eeuwenlang boven de zelfde grond
waar altijd anders en altijd hetzelfde
de stad zichzelf herkende en hervond;

van wat hier door de jaren is verrezen
is veel weer door de jaren neergehaald,
maar altijd werd door deze plek het wezen
van Gronings stad en ommeland bepaald,

dat, steeds als men het nieuwe met het oude
opnieuw behoedzaam in de waagschaal legt,
voor volgende geslachten blijft behouden,
wanneer ook deze muren zijn geslecht.


Wat zou de dichter bedoeld hebben met dit gedicht? En waarom hangt het op deze plek? De ontstaansdatum is 1996. Het jaar daarvoor was het Waagpleincomplex voltooid. Middels een referendum had de bevolking met overtuigende cijfers gekozen voor het neoclassicistische ontwerp van Adolfo Natalini, ter vervanging van het reeds gesloopte 'Nieuwe Stadhuis'; een veel bekritiseerd wit marmeren bijgebouw in modernistische stijl van architect Jo Vegher uit het begin van de jaren '60. Met name diens onooglijke statietrap en glazen luchtbrug die het Oude Stadhuis met het Goudkantoortje verbond, werd door velen gehekeld. Maar de keuze van de Stadjers voor het klassieke ontwerp van Natalini werd juist weer door de meer progressief ingestelde architecten beschimpt. De keuze voor het huidige Waagstraatcomplex luidde een reeks van ingrijpende veranderingen in, die het straatbeeld van de Groninger binnenstad drastisch zou veranderen. Om deze moderne klassieker te bekronen, vroeg het gemeentebestuur de modern-klassieke dichter Jean Pierre Rawie (Scheveningen, 1951) een gedicht te schrijven.

In dit gedicht beschrijft Rawie op lyrische wijze hoe deze plek in het centrum van de stad het verloop van de getijden en de eeuwen heeft doorstaan. Ongeacht de verschillende individuen die de stad bevolkten, de bestuurders die haar bestierden en de omstandigheden die haar teisterden heeft zij haar karakter zowel behouden als herzien. Deze plek behelst het wezen van de stad, vormt al eeuwen het bestuurlijk en sociaal-maatschappelijk centrum ervan, ongeacht de gebouwen die zij droeg. Zoals de inwoners kwamen en gingen, verrezen en verdwenen de gebouwen ook. Maar de essentie van de stad Groningen is altijd gebleven en is verbonden met deze grond en deze plek. En elke keuze die wij maken voor de inrichting ervan, vormt een erfenis voor de generaties die volgen.

Uit het gedicht spreekt zowel liefde voor de stad als een gevoel van nostalgie om alles wat met de tijd weer uit het leven verdwijnt. Niets is blijvend, luidt de boodschap. En dat wat je besluit te slopen, zal voor altijd verloren zijn. Zal het Waagpleincomplex uiteindelijk eenzelfde lot wachten? Eens zal het nieuwe oud zijn, en misschien wel sneller dan je denkt. Een pessimistische, maar misschien ook realistische afsluiting. Blies men immers aanvankelijk ook niet de loftrompet toen het vorige gebouw werd opgeleverd? Misschien was er toen ook wel iemand die een gedicht had geschreven? Beide zijn althans verloren gegaan.

De strekking van het gedicht lijkt moeiteloos aan te sluiten bij de thematiek van het Waagpleincomplex. Maar daarmee doen we het gedicht wellicht tekort. De woorden kunnen een heel andere interpretatie krijgen wanneer we haar met een andere locatie verbinden. De interpretatie van poëzie is per slot van rekening subjectief en beïnvloedbaar door factoren. Maar wat blijft staan is de verbeeldingskracht waarmee een goed gedicht is geschreven, of beter: waarmee zij valt te lezen. Zij maakt dat we beter naar de woorden gaan kijken om ze te kunnen begrijpen, te interpreteren en ze een eigen leven te laten leiden. Op die manier zijn woorden niet voor één uitleg vatbaar, maar kunnen er, zoals in dit gedicht van Rawie, meerdere betekenissen aan worden gegeven. Die op hun beurt ook weer zullen vervliegen en veranderen met de gang der tijd. Opmerkelijk genoeg is dit ook ongeveer de strekking van het gedicht. Niets is of blijft zoals het is. De binnenstad van Groningen is daar een goed voorbeeld van. Het gedicht past daarom hier. Het hoort hier. Tot “wanneer ook deze muren zijn geslecht.”

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer