Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Ook hier

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Groninger straatmagazine De Riepe

Wie zich van A naar B door Groningen begeeft, kan van de meest uiteenlopende openbare kunstwerken genieten. Terwijl veel werken je direct opvallen, laten sommige zich moeilijker zien of raden. Niet altijd is het even duidelijk dat het bij sommige objecten om een kunstwerk gaat, waardoor we er ongemerkt aan voorbij kunnen gaan. In deze column probeer ik al die verschillende kunstwerken voor het voetlicht te brengen. Meestal is dit in het verlengde van de intentie van de kunstenaar, die wil dat het werk gezien wordt. Toch gaat dit niet altijd op. Er is een kunstwerk dat anders is. Met opzet is het moeilijk zichtbaar gemaakt.

Toen de Gemeente Groningen in de jaren negentig de binnenstad herinrichtte, werd voor de Folkingestraat het project Verbeeld Verleden bedacht. Kunstenaars werd gevraagd om de verdwenen geschiedenis van deze oorspronkelijk Joodse buurt en haar vele kleurrijke Joodse bewoners vanuit verschillende invalshoeken en op een bescheiden manier te verbeelden. Dat liet geen ruimte over voor grote objecten op straatniveau. Voor kunstenaar Peter de Kan (Hoogezand-Sappemeer, 1957) viel dat samen met zijn opvatting dat het onderwerp al niet meer actueel is en dat het verdwenen is naar de marge van de aandacht. Zijn kunstwerk ligt dan ook buiten het directe blikveld, op zo'n tien meter hoogte.

Aan de zijgevel van het pand op nummer negen voegde De Kan niets toe in letterlijke zin van het woord. Hij nam er iets uit weg. Voor het kunstwerk 'Ook Hier' (1997) liet hij het woord (weggehaald) frezen in de bakstenen muur. Inderdaad, tussen haakjes geplaatst. Het verbeeldt en verwoordt de leegte die achterbleef in zowel de Joodse als Groninger gemeenschap na de Tweede wereldoorlog. De Kan wil laten zien “dat er verdwenen is, zonder terug te plaatsen wat verdwenen is”. Het is een eufemisme voor deportatie, verwoesting en Holocaust. De kunstenaar plaatste het woord bescheiden tussen twee haakjes, als een voetnoot in een tekst. Het is ook ironisch; je hoopt op terugkomst, maar je weet: het is voorgoed.

We kijken dus naar iets dat er eigenlijk niet is. Een verdwenen geschiedenis verbeeldt door een kunstwerk dat zelf zijn vorm en inhoud heeft gekregen door iets weg te halen. In dit geval door het frezen van letters in de muur. De weggehaalde letters zijn pas zichtbaar geworden doordat de rest van de muur is blijven staan. De Kan had ook koperen letters kunnen opplakken, met baksteen het woord kunnen metselen of met licht '(Weggehaald)' kunnen projecteren. Maar hij deed het anders. Hij koos voor het negatief. Het versterkt de zeggingskracht van het woord en het weerspiegelt dat wat is weggehaald. Alleen de verbeelding kan het positief draaien en zichtbaar maken.

Vroeger werden in de stad de huisnummers op de gevel geschilderd met behulp van sjablonen. In de oude wijken kun je ze nog zien. De gevel op nummer negen doet mij denken aan zo'n sjabloon. Klaar om ingekleurd te worden. Is dat gedaan, dan zet je het sjabloon weer tegen een volgend gebouw. Op een andere plek, met een andere (weggehaalde) geschiedenis. 't Is nait aans....

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer