Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Emotie, emotie

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Groninger straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 2016

Wie de Kastanjelaan in Selwerd passeert, zal bij het zien van een driedelig kunstobject op de zijgevel van een van de flatgebouwen niet gauw geëmotioneerd raken. Het werk, genaamd Memories, memories, is opgebouwd uit een oranjekleurige rechthoek die over een groot deel van de lengte van de gevel loopt en middels een krinkelende ijzeren buis is verbonden met wat nog het meest op een driedimensionale dubbelgeklapte roze cirkel lijkt. Eronder is een vorm op de muur aangebracht die op het eerste oog het midden houdt tussen een steen en een walnoot. De objecten lijken willekeurige vormen waartussen een samenhangend verband moeilijk te ontdekken valt. Het is een uitnodigende gedachte om de objecten in je verbeelding eens flink te verschuiven en te herordenen, of om desnoods zelfs van de muur te trekken en weg te gooien.
Wie die aandrang voelt, raakt echter ook de kern van het kunstwerk en de achterliggende gedachte van de maker, Gert Jan Mulder. Het was hem er niet om te doen een louter decoratief stukje kunst aan de gevel te hangen. Volgens Mulder voegt een kunstwerk pas iets toe wanneer het ingrijpt in de relatie tussen publiek en omgeving.

Oorspronkelijk bestond het kunstwerk uit twee wandsculpturen op tegenover elkaar liggende flatgevels. 's Avonds blijkt dat de oranjekleurige rechthoek van neonbuizen is gemaakt en lichtgeeft. In de zee van naoorlogse, uniforme bakstenen flats van Selwerd, vormt Mulders kunstwerk een oriëntatiepunt. Na grondige renovaties aan de flatgebouwen is het gedeelte aan de oostzijde helaas weggehaald. Er rest ons dus nog maar een deel van het werk, dat daarom wellicht het best kan worden omgedoopt tot Memories. Maar zelfs deze onfortuinlijke gebeurtenis weerspiegelt de achterliggende betekenis van het werk, gek genoeg.
Wat de gevelkunst van Mulder verbeeldt is namelijk een abstracte weergave van het geheel aan kleine en vaak nutteloze prullaria die ieder mens om zich heen verzamelt. Trek een vergeten laatje open en daar liggen ze. Werp maar een blik op de schoorsteenmantel en daar verstoffen ze. Waardeloze voorwerpen van soms onschatbare persoonlijke waarde. Wat hen behoedt voor de gang naar de vuilnisbak is de herinnering die de bezitter eraan verbindt. Het zijn de kleine getuigenissen van een gekoesterd verleden, zoals ook foto's deze levend kunnen houden. Foto's geven op een vrij directe manier een stukje van de werkelijkheid weer, waarvan we op enig moment ooggetuigen waren. De fotograaf bepaalt zelf welk stukje van de werkelijkheid op de foto komt, en welke persoonlijke herinneringen hij of zij eraan verbindt. Objecten en prullaria kunnen op meer ingenieuze wijze beladen zijn met herinneringen, die door een derde vaak minder eenvoudig zijn af te leiden. Maar zowel objecten, prullaria als foto's zijn uiteindelijk roerloze zaken waarmee we de werking van de tijd slechts proberen te vangen. Degene die we fotografeerden leeft door, ook nadat we de foto geschoten hebben en hetzelfde geldt voor de herinnering die we aan objecten verbinden. We hopen een stukje van de tijd vast te houden, of al kijkend terug te vallen in de tijd.

Vreemd genoeg worden deze souvenirs (wat is afgeleid uit het Frans en 'herinnering' betekent) vaak omringd door voorwerpen van een tegenovergestelde orde. Dit zijn de dingen die niet worden weggegooid omdat ze juist in de toekomst hun nut ooit nog eens moeten gaan bewijzen. Een absurde wet bepaalt immers dat als we wel eens mochten besluiten om deze stofvangers de deur uit te doen, al de volgende dag zal blijken dat we ze nodig hebben. Dus wint de angst vaak van onze schoonmaakwoede en groeit de berg aan prullaria in al zijn variaties gestaag om ons heen.

Zelf groeide Mulder als puber op in deze wijk. Toen woningbouwvereniging Gruno (thans Nijestee) hem ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de wijk de opdracht gaf voor het maken van een kunstwerk, voelde hij zich dan ook erg verwant met de buurt. Het viel hem op dat veel van de oorspronkelijke bewoners uit de wederopbouwjaren waren blijven wonen in hun flat. Destijds waren dat jonge gezinnen van de 'babyboom-generatie, maar nu had de vergrijzing toegeslagen en waren de kinderkamers leeg. Tijdens gesprekken met deze bewoners zag de kunstenaar op vensterbanken, in schaaltjes en potjes op schoorsteenmantels de tastbare bewijzen liggen van die voorbije tijd. Het inspireerde hem tot het maken van dit wandsculptuur.
Wanneer 's avonds de verticale lijnen van het kunstwerk oplichten, worden de Selwerders – vaak onbewust – herinnerd aan het belang van een wijkgevoel maar ook aan dat van herinneringen. Het vormt een bescheiden eerbetoon aan zowel prullaria als de schatbewaarders ervan.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer