Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Gjalt Blaauw: een beetje aan de aardkorst knabbelen

  • Door: Els van den Berg
  • In: In beeld gebracht
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 1998

Van figuratie naar stapelen

Na Mannetje richtte Blaauw zich op het stapelen van steen, speelde met het begrip evenwicht en wist zo een tergende spanning te leggen in de schijnbaar toevallig bijeengebrachte stenen. Bijvoorbeeld in een beeld zonder titel (1976) dat, op de schaal na - het beeld bestrijkt ongeveer een halve vierkante meter ruimte - enige gelijkenis vertoont met een hunebed: twee stenen dragers worden overdekt met een puntige, liggende steen, waarop - net uit het midden - een kleinere steen rust. Evenals bij het kleinschalige Ra Ra Avis (1976) combineerde Blaauw ook hier verschillende steensoorten. Laatstgenoemd beeld bestaat uit een vlindervorm in wit marmer die staat op een liggende, rechthoekige plaat dolomiet. Het geheel balanceert op een relatief hoge staander van hardsteen. Deze twee beelden uit 1976 zijn, evenals Mannetje overigens, door middel van de BKR-regeling (3) in de collectie van de gemeente Groningen terechtgekomen, met dit verschil dat ze meer dan twintig jaar in de opslag hebben gestaan. Pas verleden jaar hebben ze hun plekje gevonden in het parkje aan de Van Ostadestraat in de Schildersbuurt.

Torso (1973), tegenwoordig aan te treffen in het Groenesteinpark, was in 1980 ook dankzij de BKR-regeling nabij de Papiermolen (openluchtbad) geplaatst. De titel van het werk doet een figuratief beeld vermoeden, hetgeen enigszins misleidend blijkt te zijn. Zoals hijzelf zegt: "Ik ga niet figuratief, maar associatief te werk en toentertijd ging ik ook zo om met mijn titels. Bij voltooiing deed mij dit stuk steen heel in de verte denken aan een antieke torso, vandaar de titel." (4)

Vaak gaan zijn beelden meer betekenen dan hij er zelf aanvankelijk mee voor had. Om verwarring te voorkomen is Blaauw dan ook al snel gestopt met het geven van ‘verklarende' titels aan zijn werken. Hij wil de mensen vrij laten in hun associaties.

Steenbewerking

In Torso combineerde Blaauw wit marmer (cristallino) met hardsteen. Als het even kan laat de beeldhouwer geen stuk steen ongebruikt liggen in zijn atelier. Zo had het witte marmer zijn vorm te danken aan het hergebruik van de restvorm van Mannetje. De huid van de steen bewerkte hij op een bijzondere wijze.
"Ik houd van de ruwheid en het archaïsche en niet van een dodelijk geciviliseerde, netjes afgewerkte steen. Het gaat mij om ruwe tekens die net uit het lood balanceren." (5)

Zijn eigenzinnige handschrift, dat hij door middel van hamer en beitel bewerkstelligde, is dan ook duidelijk in het steen te herkennen. Toch wist hij dit op zo'n manier te doen dat de structuur van de bewerkte materie niet verloren gaat.

Aanvankelijk werkte hij voornamelijk in hardsteen. "Dat is lekkerder hakken," aldus Blaauw over zijn geliefde fysieke bezigheid. Een nadeel vond hij wel dat deze steensoort zo grijs is. De kunstenaar is daarom meer kleur gaan zoeken en kwam zo onder meer uit bij het groenige dolomiet. Blaauw probeerde in zijn bewerkingsproces de steen zo intact mogelijk te laten. Daarmee toonde de beeldhouwer in zijn werkwijze groot respect voor het materiaal.
"Je realiseert je natuurlijk wel dat het materiaal waarmee je werkt miljoenen jaren oud is, en dat heeft wel iets. (...) Je zit een beetje aan de aardkorst te knabbelen." (6)

Tot het einde van de jaren tachtig gingen zijn beelden in de eerste plaats uit van het karakter van het gebruikte materiaal. Een steen bleef een stuk steen en ijzer bleef ijzer. De ingreep die hij pleegde op het materiaal was uiterst summier en bestond in hoofdzaak uit het bij elkaar brengen van verschillende materialen die elkaars vorm, karakter en eigenschappen aanvulden of bij uitzondering in twijfel trokken.

Voetnoten
1) WijkeI, Ida., tent.cat. Gjalt Blaauw; Beelden 1970-1992, Fries Museum, Leeuwarden 1992, p.3.
2) Gesprek tussen auteur en Gjalt Blaauw, atelier Groningen, d.d. 14 augustus 1997.
3) Beeldende Kunstenaarsregeling die van 1949 tot 1988 kunstwerken aankocht voor de gemeenschap.
4) lbid noot 2.
5) Ibid noot 2.
6) Ibidnoot 1.
7) Dit werk vervaardigt hij in opdracht van de Hanzehogeschool, Groningen.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer