Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Het Huis

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 2014

Wie in de Oude Kijk in het Jatsstraat, ter hoogte van de faculteit Wijsbegeerte, een steeg ingaat en uitkomt op de patio, zal misschien in alle onschuld denken dat hij de ideeënbus van de faculteit heeft ontdekt. Niets in echter minder waar; het betreft hier wederom een kunstwerk. Een cubistisch en minimalistisch ogend poortershuisje. Echter..wie zijn hoofd plat op de schouders legt, ziet een vloeiend toelopende, zwarte vissenkop met rode, uitgestoken giftong. De maker ervan, de in 2002 overleden Groninger kunstenaar Tiddo Nieboer, ontwierp het beeld vlak voor zijn dood. Nieboer kreeg de opdracht van de RuG, binnen het kader van het project Kennisjaren 1994-2014, waarbij kunstenaars werk maakten dat geinspireerd was op een gedenkwaardige figuur of gebeurtenis uit de geschiedenis van de universiteit.

Het werk is gerealiseerd nadat Tiddo Nieboer is overleden. Hij leverder het idee aan, en liet -door overmacht- de uitvoering aan derden over. Overmacht of niet, het levert een toepasselijke situatie op voor dit werk op deze plaats; het idee was blijkbaar voldoende. Dit gegeven, wat in de beeldende kunst van de 20e eeuw tot in detail is uitgedacht, sluit vervolgens weer naadloos aan bij de filosoof die veelvuldig in verband wordt gebracht met die kunstwerk van Nieboer: de Franse 17e eeuwse filosoof René Descartes. Descartes ontwikkelde de Cartesiaanse twijfel; een redeneringsmethode, waarbij hij alles terugbrengt tot de absolute feiten en wetmatigheden. Dit mag eenvoudig lijken, maar Descartes twijfelde aan alles waar mogelijkerwijs aan te twijfelen viel. Ook aan hetgeen wij met onze zintuigen waarnemen, want wie zegt ons dat die zintuigen betrouwbaar zijn? Zodoende kwam hij bij de absolute zekerheid uit: ik denk, dus ik ben. Mogelijk is wát ik denk niet correct, maar dát ik denk is een feit. Van daaruit werkte hij zijn zekerheden verder uit, zoals de zekerheid van het feit dat men kan twijfelen.

Als je Descartes ideeën doortrekt naar de beeldende kunst, zou een kunstwerk al bestaansrecht en gewicht hebben wanneer zij slechts een idee omvat. Nieboers idee was voldoende om niet alleen een toepasselijk kunstwerk te laten verrijzen, maar ook een dat aanzet tot reflectie.

Gaan wij tegen Descartes in, dan zijn alle associaties mogelijk en waarheidsgetrouw, ongeacht of ze stroken met diens Cartesiaanse twijfel. Iets wat in de kunst doorgaans tot meer leidt dan een concrete uitleg op basis van wetmatigheden. Zo bezien zou je zelfs kunnen stellen dat dit werk de spot drijft met zijn filosofie. Is het huisje wellicht een geheime brievenbus voor nieuwe filosofische vragen en kwesties? Is het zodoende een huis van kennis? Het huis dat de dromer beschermt? Wie weet heeft Tiddo Nieboer er zelf wel zijn dromen en gedachtes in gestopt, vlak voor zijn laatste reis. Dat zou dan meteen verklaren waarom hij het huis niet van een deur of een slot heeft voorzien; wat niet kan ontsnappen zit voor eeuwig veilig. Misschien was die eerste ingeving van een ideeënbus dus toch zo gek nog niet.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer