Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Low Profile

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 2012

Wie in Groningen Noord richting het Zernikecomplex gaat en bij het Centrum voor Levenswetenschappen Nijenborg nummer 7 opzoekt, kan zomaar over een kunstwerk in schutkleuren struikelen. Op een grasveldje zijn in laag, roestvrij stalen reliëf de contouren omkadert van een liggende, forse mans- en vrouwfiguur, een hondje en een kat. Het staal is niet hoog opgetrokken, maar effectief genoeg om het erbinnen liggende gras om te toveren in menselijke en dierlijke vormen.

Van enige afstand heeft het ensemble zowel iets aandoenlijks als morbides. Wordt er vredig geslapen of zijn de figuren reeds ontslapen? Immers: worden er niet vergelijkbare krijtcontouren getekend op het plaats delict van gruwelijke misdrijven?

Architect en kunstenaar Gunnar Daan ontwierp deze Land Art, oftewel landsculptuur, in 1988 ter ere van het 380-jarig bestaan van de Rijks Univertsiteit Groningen en het is onderdeel van het kunstproject Kennisjaren 1994 - 2014, dat in 1994 startte en doorloopt tot 2014. Daan liet zich hierbij inspireren door het werk van emeritus hoogleraar in de biologische psychiatrie, Rudy van den Hoofdakker. De meeste mensen kennen hem beter onder zijn auteursnaam Rutger Kopland. Hij publiceerde in 1966 een proefschrift over slaapstoornissen, getiteld Behaviour and EEG of drowsy and sleeping cats.
Uit dit proefschrift heeft Daan het thema "slaap" gedestilleerd. "Karaktaristiek in de opdrachtbenadering", aldus Daan "is dat het ontwerp niet stijlgebonden is, maar sterk door de context (in de breedste zin van het woord) van de opdracht wordt bepaald. De constructieve vormgeving speelt hierbij een belangrijke rol".

Deze zin biedt niet heel veel aanknopingspunten tot interpretatie. Mogelijk doelt Daan erop dat hij voor de opdracht van de universiteit de thematiek van een proefschrift dat er verscheen gebruikte. Hoewel de inhoud ervan ongetwijfeld academisch en analytisch van aard is, roept de titel – en dan met name het gedeelte over doezelende en slapende katten- bij veel mensen ongetwijfeld allerlei beelden op. Dit lijkt ook het geval te zijn geweest bij Daan. Ook over de keuzes ten aanzien van de uitvoering van zijn thema kan enkel gegist worden, maar de manier waarop de figuren dreigen te vervagen in hun omgeving, er bijna in wegzinken of juist eruit opgelicht worden, werpt vergelijkingen op met de toestand waarin je al slapende komt: nog licht verbonden met de fysieke wereld, maar reeds dreigend eruit weg te glijden.

Rutger Kopland schreef een mooi gedicht, Aanwijzingen voor het schrijven van een ansichtkaart en een voorbeeld, dat gaat over de dilemma’s die het schrijven van een ansichtkaart kan brengen, maar waarin hij ook het thema slaap verwerkt. Mogelijk werpt het nog een ander licht op dit toch wel wat mysterieuze kunstwerk:

Men ziet een kaart met een pleintje, in de zon
slaapt een hond, een oude man zit in de schaduw,
en men denkt, dit is wat ik zoek, ik ga schrijven.

Geef niet toe aan het verlangen naar waarheid,
schrijf niet waar u bent, wat u doet, wees hard,
streep door wat er staat, waarheid is altijd voorbij.
Beperk u daarom tot leugens, schrijf iets anders,
waar u niet bent, wat u niet doet, waar en wanneer,
zorgvuldig, het geheim van leugens zit in de feiten.

Men wil die kaart met dat pleintje, in de zon
die slapende hond, die oude man in de schaduw,
en men weet niet waarom, verzinkt in gepeins.

Geef niet toe aan het verlangen naar dat eeuwige
vragen, naar alles, wees realistisch, stel alleen
vragen die dat niet zijn en geef ook het antwoord.

Schrijf dus een verhaal waarin iets gebeurt omdat
het nu eenmaal gebeurde, het toeval het voorschreef,
verzin dan een oorzaak die er niet was en niet is.

Men blijft kijken naar die kaart met dat pleintje,
die hond in de zon, die oude man in de schaduw,
en men wordt week, voelt een glimlach, een traan.

Geef niet toe aan het verlangen zacht en weemoedig
te worden, laat uw gevoel achterwege, het gaat
om alles, behalve om u, het gaat om die kaart.

Wees dus humoristisch, behalve als het niet kan,
wees het echter ook dan en verscheur wat u schreef,
humor is streng, zij laat niet met zich spotten.

Schrijf dus b.v.: Hier, Augustus, Geliefden, hier
is een kaart, zien jullie dat pleintje, die hond
die slaapt in de zon, die oude man in de schaduw,

wat wil het toeval, dit pleintje, die zon en die
schaduw, die hond en die man, ik lig te slapen in
mijzelf, ik zit te zitten in mijzelf, alles ben ik,

ik weet het, je leest het wel vaker, je kunt geluk
niet ontlopen, het haalt je in, waar je ook gaat,
zo is het, maar ik zelf weet van niets, jullie X.
Uit Geduldig gereedschap, G.A. van Oorschot, 1993.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer