Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Wladimir de Vries, ‘Landbouw en Veeteelt’ (Blote Bet) Herebrug, Groningen

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, januari 2006

Wanneer je Groningen vanuit het zuiden binnenrijdt, krijg je haar onmiddellijk in het oog: Blote Bet, oftewel Landbouw en Veeteelt, zoals het beeld officieel heet. Hoewel het beeld van Wladimir de Vries (1917-2001) pas in 1953 op de Herebrug is geplaatst, oogt Bet al antiek, door haar klassieke stijl en aangetast als ze is door wind, regen en de tand des tijd.

Bet staat jong, naakt en stevig gebouwd op de brug, fier met haar borst naar voren. Ze verbeeldt de stedenmaagd. Haar rechtervoet heeft ze op de kop van een liggend kalf geplaatst. Om haar middel loopt een band van korenaren. Landbouw en veeteelt waren lange tijd de belangrijkste inkomsten van de provincie en het kalf en de band van korenaren verwijzen hiernaar. Zij verbeelden de verbinding van de stad met de Ommelanden.

Bets houding is een beetje eigenaardig, door de manier waarop ze de armen naar achteren houdt. Bij het bronsgieten en het lassen ging het één en ander mis. Wladimir de Vries liet in het ontwerp het meisje de korenaren met beide handen vasthouden, maar in de bronsgieterij is dat niet overgenomen. Volgens De Vries stonden de oren van het kalf ook te veel naar achteren, waardoor het meer op een schaap lijkt. Bepaalde lasnaden zijn nog zichtbaar en delen van het beeld sluiten niet goed op elkaar aan.

Niet alleen de kunstenaar was ontevreden over het resultaat. Aanvankelijk hadden veel inwoners van de stad moeite met de naaktheid van Bet. Bovendien zouden de benen van het meisje te stevig en haar boezem juist weer te plat zijn. Ook riep de plaatsing van de voet op de kalfskop herinneringen op aan de Duitse onderdrukking, die toen nog betrekkelijk kort geleden was. Zelfs de Gemeente Groningen deed een verzoek bij de beeldhouwer om de schaamstreek van zijn Blote Bet enigszins aan het oog te onttrekken met enkele trefzeker uitgehakte korenaren over haar buik.

Dat veel Groningers moeite met het vrouwelijke naakt hadden kan deels aan de preutse tijdsgeest worden toegeschreven, maar in het verleden was (het) wel gebruikelijk om, al dan niet naakte, vrouwenfiguren af te beelden. In de Griekse mythologie en de Italiaanse Renaissance gebeurde dit veel. Vrouwen konden een personificatie zijn van bepaalde deugden of staan voor een beschermheilige of stad, net zoals Bet. Uit zowel haar accessoires als haar houding blijkt dat De Vries haar voor die functie heeft willen gebruiken: ze staat, ondanks haar naaktheid, niet sensueel maar ernstig en trots rechtop.

Als kunstenaar zocht Wladimir de Vries vaak naar de ideale vrouwelijk vorm. Die vond hij in zijn jeugdige modellen. De Vries vertelde hierover in het interview uit 1997 met het Nieuwsblad van het Noorden: “Mijn eerste vrouw kon daar niet goed mee overweg”. Volgens hem sloeg zij wel eens een beeld stuk als het naar haar mening al te expliciet werd. Zijn tweede vrouw Francien kon daar veel beter mee omgaan, vond hij.

In 2001 overleed de Vries op 83 jarige leeftijd. Erg populair is hij niet geworden. Aanvankelijk waren veel mensen nog te preuts om zijn sensuele beelden te waarderen en vervolgens verdween na 1960, met de komst van meer abstract en conceptioneel werk, juist de waardering voor figuratieve beeldhouwkunst.

Martin over blote Bet

Riepeverkoper Martin uit Bulgarije komt dagelijks langs Bet. Het beeld trok (zij) zijn aandacht. Maar Martin benadrukt: “Als er een man in plaats van een vrouwenfiguur had gestaan, was ik er waarschijnlijk straal aan voorbij gefietst.”Aanvankelijk stond Bet voor hem voor vrede, door de tedere manier waarop ze haar voet op het dier, een lam in zijn ogen, heeft geplaatst. Ook kan hij van het beeld afzien dat vrouwen een belangrijke rol spelen binnen de Nederlandse maatschappij. Martin is in landen geweest waar je vrijwel alleen maar mannen op straat ziet. Maar een maatschappij zonder vrouwen is volgens Martin uiteindelijk een maatschappij zonder cultuur en rede.

Wanneer hem de ‘landbouw en veeteelt’ symboliek ter ore komt, dwalen zijn gedachten af naar Bulgarije en vertelt hij over hoe heerlijk het rundvlees daar smaakt. Heel anders dan in Nederland, waar alles vlak is en het vergeven lijkt van de vette graskoeien. Groningen, vrouwen, Bulgarije, graskoeien: tot welke overpeinzingen een oer-Gronings beeld al niet kan leiden...

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer