Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Parkeergarage 'Q-Park Ossenmarkt', Peter Struycken

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, april 2008

In 1998 werd op de Ossenmarkt in Groningen een hypermoderne parkeergarage geopend. Deze ligt ondergronds en is opgezet als een spiraal. In 2005 werd er een lichtontwerp van de Nederlandse kunstenaar Peter Struycken in aangebracht. Onderin de garage plaatste hij 20 lichtbakken waarmee in voortdurend verschillende volgorde kleuren op de muren worden geprojecteerd.

Peter Struycken (Den Haag, 5 januari 1939) is een bekende en gerespecteerde Nederlandse kunstenaar. Hij is vooral bekend geworden met zijn lichtinstallaties, geometrische kunstwerken en ook met de serie postzegels die hij in 1981 ontwierp. Hiervoor heeft hij de beeltenis van koningin Beatrix opgebouwd uit veel kleine puntjes, een beetje zoals de Pointillisten dat aan het eind van de negentiende eeuw in met name Frankrijk deden. Met hun ‘stippeltechniek’ gaven de Pointillisten, waaronder Georges Seurat, Paul Signac en Camille Pisarro, hun onderwerp vanaf circa 1880 weer in ontelbare gekleurde stipjes. Van dichtbij was het onderwerp bijna niet te herkennen, maar van afstand vermengt het oog van de kijker de stipjes tot een herkenbaar geheel. Op deze manier ‘bouwden’ zij ook kleuren op. Rode en gele stipjes naast elkaar vormen op afstand bijvoorbeeld oranje.

Peter Struycken experimenteert ook met kleuren en licht. Met behulp van computerprogramma’s heeft hij veel geëxperimenteerd met de werking van kleur in architectonische ruimtes. Struycken heeft zowel in zijn vroege abstracte kunstwerken als in zijn latere zeer diverse werk geprobeerd om een systematiek te ontdekken in de ogenschijnlijk chaotische en willekeurige werkelijkheid om hem heen. Struycken onderzocht hoe hij met behulp van vormen en kleur hierin een onderliggende structuur en eenheid kon ontdekken. Hij deed dit door de vormen en kleuren zo min mogelijk te laten lijken op herkenbare vormen en ze in bepaalde afwisseling van vorm, grootte, kleur of plaatsing tegen elkaar af te zetten. Hierbij zocht hij naar een juiste verhouding. De modellen die hij hiervoor uiteindelijk heeft ontwikkeld garandeerden voor hem een bijna rekenkundige eenheid van vorm en kleur en waren vervolgens toepasbaar op van alles: schildersdoeken, gebouwen, wanden. Zijn model kon als handvat worden gebruikt om de juiste maat te verkrijgen voor bijvoorbeeld vormgeving of beeldend werk in verhouding tot architectuur.

Met dit model heeft Struycken vele geometrische patronen ontworpen. Vanaf 1975 begon hij gebruik te maken van de computer om vormen te ontwerpen en kleuren te mengen. Met zijn computerprogramma’s kon hij de werking van kleuren in de ruimte onderzoeken en hij ontwikkelde vele dynamisch veranderende en gestructureerde kleurbeelden. Deze kregen vorm in verschillende lichtinstallaties (waaronder het lichtontwerp in de parkeergarage aan de Ossenmarkt), die hij het liefst voor architectonische ruimtes ontwierp.

Voor deze lichtinstallaties ontleedde Struycken de beeldmiddelen vorm en kleur in een aantal eigenschappen (waaronder hun formaat, vorm, helderheid, kleurverzadiging en kleurtoon) die in zijn optiek van essentieel belang zijn bij de waarneming ervan. Volgens Struycken wordt de manier waarop wij vormen en kleuren waarnemen sterk bepaald door de manier waarop beiden zich tot elkaar verhouden. Met zijn lichtinstallaties wil hij de kijker visuele effecten laten zien die kleuren hebben wanneer ze in een geordende samenhang met vormen worden getoond. Hiervoor experimenteert hij met bewegende en veranderende kleurbeelden. Net als in zijn eerdere abstracte werk probeert hij ook in deze lichtinstallaties om de voor de alledaagse werkelijkheid zo karakteristieke visuele afwisseling en complexiteit uitsluitend met behulp van kleur zichtbaar te kunnen maken. Onze visuele waarneming wordt volgens Struycken namelijk geheel en al door kleurverschillen bepaald.

In de parkeergarage van de Ossenmarkt is te zien hoe Struycken met behulp van een computerprogramma experimenteert met verschillende kleuren die elkaar in een steeds veranderende volgorde en volgens zijn onderzochte systematiek opvolgen. Hij gebruikte voor dit lichtwerk de kleuren uit de regenboog: geel, oranjegeel, oranje, rood, roodviolet, violet, blauwviolet, blauw, blauwgroen, groen, geelgroen en groengeel. De snelheid waarmee de auto’s in de parkeergarage rondom de vide rijden bepalen het tempo en de volgorde waarin de kleuren elkaar afwisselen. Het gevolg is ook dat de kijker niet alleen een steeds wisselende kleurindruk krijgt door de kleuren die daadwerkelijk op het beton worden geprojecteerd, maar tevens door de interactie die de kleuren onderling met elkaar aangaan.

Al vanaf de 18e eeuw werd door wetenschappers als Isaac Newton en Michel Eugène Chevreul en de Duitse filosoof en dichter J.W. Von Goethe geëxperimenteerd met deze ‘optische kleureffecten’. Deze gelden zowel voor gekleurde verf als voor gekleurd licht, hoewel de regels voor beiden iets verschillen. Op de lichtinstallatie van Struycken is de optische kleurwerking van licht van toepassing. Zie je bijvoorbeeld snel na elkaar rood en groen licht, dan wordt er op je netvlies een gele ‘nakleur’ achtergelaten. Je hersenen mengen deze twee kleuren, waardoor het heel kort lijkt alsof je geel licht ziet.

Het effect van Struyckens installatie is heel bijzonder: de grijs betonnen parkeergarage licht in steeds andere kleurcombinaties op, waardoor de bijzondere architectuur extra wordt benadrukt en de bezoeker steeds iets anders ziet en (hopelijk) ervaart. In 2005 won de parkeergarage de prijs voor beste en architectonisch mooiste parkeergarage van Nederland.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer