Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Groninger Stadsmarkeringen

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Wie heeft niet minstens één van de vreemde en intrigerende stadsmarkeringen gezien bij het verlaten of terugkeren naar de stad? Waarschijnlijk weinig van ons. En wie heeft zich niet eens afgevraagd waar ze precies voor staan?

Naar aanleiding van het 950-jarig bestaan van de stad Groningen in 1990 kwam Frank Mohr, bekleder van verschillende bestuurs- en adviseursfuncties met betrekking tot beeldende kunst in de stad, met het plan om een aantal nieuwe en moderne stadsmarkeringen te plaatsen. Deze nieuwe en alternatieve stadspoorten zouden minstens vijftig jaar moeten blijven staan. De Gemeente was enthousiast en ondersteunde het plan. De Poolse Daniël Liebeskind, die zowel beeldend kunstenaar als architect, musicus en wiskundige was, werd gevraagd om een masterplan te ontwerpen.

Uitgangspunt hiervoor was de naam Cruoninga, zoals de stad als eerste schriftelijk was vastgelegd in een giftbrief van de Duitse keizer Hendrik III, in 1040. Het masterplan zelf kreeg de naam ‘ The Books of Groningen’. Het plan werd vormgegeven als een uit twaalf zware aluminiumplaten opgebouwd boekwerk, waarvan de verbindingsbouten eerst losgeschroefd moesten worden om de inhoud ervan te kunnen lezen. Op basis van elk van de negen afzonderlijke letters van Cruoninga koos Libeskind vervolgens acht kunstenaars uit verschillende disciplines, waaronder een choreograaf, een historicus, toneelschrijver, kunstenaar, econoom, architect en een filosoof, die zich met de afzonderlijke stadsmarkeringen dienden te gaan bezighouden. Zij stonden symbool voor de diversiteit van de Groningse bevolking en voor de internationale betrekkingen tussen mensen van verschillende disciplines, in de wereld van de toekomst.

In totaal werden er 9 stadsmarkeringen gebouwd, langs de stadsrand en de uitvalswegen naar de stad en één op het Martinikerkhof. Een rondrit langs alle markeringen is zo’n zestig kilometer lang. Op 14 december 1990 werden ze, tijdens de slotmanifestatie van het 950-jarig bestaan van de stad, onthuld.

G

De Amerikaanse architect John Hejduk kreeg deze achtste letter toegewezen, evenals Calliope, de muze van het heldendicht en de epiek. Hejduk bouwde aan de Euvelgunnerweg (langs de A7) drie torens. Eén is opgebouwd uit zwart-wit gekleurde speelkaarten, één is zwart en draagt de naam ‘Groningen’ in witte letters en de derde is een dunne pilaar waarop een joker balanceert. Hij zit op een middeleeuws rad van fortuin. Dit werk heeft meerdere betekenissen. Ten eerste verwijst Hejduk ermee naar het verleden; het kaartspel en de joker refereren aan de middeleeuwen, toen men zich aan de hoven en in de steden vermaakte met kansspelen en hofnarren. De zwarte zuil, waarop met moderne en strakke letters de naam van de stad staat geschreven, verbindt het geheel met onze eigen tijd.

Ten tweede verwijzen de speelkaarten naar een diepere betekenislaag. De kaartenzuil heeft vier zijden; elke ervan toont een serie van dertien kaarten, elk met één van de vier kaartsymbolen, te weten harten, ruiten, klaver en schoppen. Bij elkaar opgeteld zijn er vier maal dertien, is 52 kaarten. Dit getal staat voor het aantal weken in één jaar. Bovendien maken alle nummers van de kaarten bij elkaar opgeteld het getal 364. Als je de joker (1) daarbij optelt, kom je uit op het getal 365, het aantal dagen in één jaar. Ook op deze manier grijpt het werk in op het centrale thema van de stadsmarkeringen, te weten ‘tijd’: het verleden, heden en de toekomst. Op deze manier verwerkte Hejduk ook de Joodse kabbalatraditie (waar Libeskind zich overigens ook enigszins op baseerde) in zijn werk. Binnen de kabbala wordt gewerkt met een systeem van letters en daarmee overeenkomende getallen, waarmee onder andere de karaktereigenschappen van een persoon geprobeerd worden te doorgron den of de toekomst getracht wordt te voorspellen.

Achterop de kaartenzuil staat te lezen: “Made in USA, © 1935 by KEM Plastic Playing Cards Inc.” Hiermee lijkt Hejduk zijn eigen afkomst en de mondialisering van tegenwoordig te willen aanhalen.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer