Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Groninger Stadsmarkeringen

  • Door: Natalja Oosterbaan
  • In: Straatmagazine De Riepe
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Wie heeft niet minstens één van de vreemde en intrigerende stadsmarkeringen gezien bij het verlaten of terugkeren naar de stad? Waarschijnlijk weinig van ons. En wie heeft zich niet eens afgevraagd waar ze precies voor staan?

Naar aanleiding van het 950-jarig bestaan van de stad Groningen in 1990 kwam Frank Mohr, bekleder van verschillende bestuurs- en adviseursfuncties met betrekking tot beeldende kunst in de stad, met het plan om een aantal nieuwe en moderne stadsmarkeringen te plaatsen. Deze nieuwe en alternatieve stadspoorten zouden minstens vijftig jaar moeten blijven staan. De Gemeente was enthousiast en ondersteunde het plan. De Poolse Daniël Liebeskind, die zowel beeldend kunstenaar als architect, musicus en wiskundige was, werd gevraagd om een masterplan te ontwerpen.

Uitgangspunt hiervoor was de naam Cruoninga, zoals de stad als eerste schriftelijk was vastgelegd in een giftbrief van de Duitse keizer Hendrik III, in 1040. Het masterplan zelf kreeg de naam ‘ The Books of Groningen’. Het plan werd vormgegeven als een uit twaalf zware aluminiumplaten opgebouwd boekwerk, waarvan de verbindingsbouten eerst losgeschroefd moesten worden om de inhoud ervan te kunnen lezen. Op basis van elk van de negen afzonderlijke letters van Cruoninga koos Libeskind vervolgens acht kunstenaars uit verschillende disciplines, waaronder een choreograaf, een historicus, toneelschrijver, kunstenaar, econoom, architect en een filosoof, die zich met de afzonderlijke stadsmarkeringen dienden te gaan bezighouden. Zij stonden symbool voor de diversiteit van de Groningse bevolking en voor de internationale betrekkingen tussen mensen van verschillende disciplines, in de wereld van de toekomst.

In totaal werden er 9 stadsmarkeringen gebouwd, langs de stadsrand en de uitvalswegen naar de stad en één op het Martinikerkhof. Een rondrit langs alle markeringen is zo’n zestig kilometer lang. Op 14 december 1990 werden ze, tijdens de slotmanifestatie van het 950-jarig bestaan van de stad, onthuld.

I

De zesde letter I was voor de Duitse toneelschrijver Heiner Müller. Hij bouwde aan de Wolddijk, die naast de Ringweg ligt en naar de Eemshaven voert een sobere stadsmarkering die sterk met oorlog en de dood is verbonden. Müller beeldde op zes platgelegen balken, die sterk aan grafstenen doen denken, een wereldkaart af, waarop hij met rode stippen aangaf waar er op dat moment oorlog werd gevoerd. In het oppervlak van een staande zuil van natuursteen liet hij een gedicht graveren, Bruchstück für Luigi Nono, dat hij ter nagedachtenis aan deze Italiaanse componist plaatste. Nono was niet alleen een vriend van Müller, maar in eerste instantie was hij ook door Liebeskind gevraagd voor de opdracht. Na zijn vroegtijdige overlijden nam Müller deze over.

Müller liet aanvankelijk ’s nachts ook een fragment uit Nono’s compositie voor Auschwitz, "Diotima Die Stille" genaamd, horen, via een geluidsinstallatie in de staande zuil. Met behulp van sensoren liet hij bovendien het geluid van krassende nagels op beton en het geschreeuw van vrouwen en kinderen horen zodra iemand het object benaderde. Omwonenden vonden dit echter te belastend voor in de buurt spelende kinderen, en op last van hen werd dit deel van de markering verwijderd.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer