Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

De Aartsengel en de draak in het Stadspark

  • Door: Wija Friso
  • In: Beelden in de stad Groningen
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 1985

Soms staat er in een stad een beeld waarvan bijna niemand meer weet, hoe het er gekomen is. Dit is het geval in het Stadspark. Aan de achterkant van het Stadsparkpaviljoen staat in een rozenperk, tegen een bosschage, een levensgroot beeld van een engel en een draak.

Het stelt de aartsengel Michael voor, die strijd levert met de draak. Het thema is afkomstig uit een van de boeken uit het Nieuwe Testament, de 'Openbaring van Johannes': in de draak wordt de duivel, het kwade, verbeeld, die door Michael, aanvoerder van de hemelse heirscharen, wordt overwonnen.

De kunstenaar heeft het onderwerp zo verwerkt, dat het lijkt of Michael de draak al heeft overwonnen. De draak ligt aan zijn voeten en kijkt naar hem op. Michael heeft een voet op de rug van de draak gezet en houdt zijn lans op het dier gericht. De aartsengel is in een weinig strijdvaardige houding afgebeeld; hij staat er rustig bij alsof de strijd al is geleverd. Daardoor is het beeld meer een embleem van de overwinning van het goede op het kwade, dan de weergave van een strijd.

Wie heeft dit beeld gemaakt en hoe is het in het Stadspark terechtgekomen? Het beeld is ontworpen door de beeldhouwer Emmanuel Constant Eduard Colinet ( 1844-1890). Deze Colinet was in 1877 naar Amsterdam gekomen om medewerker te worden van de architect van het Rijksmuseum. P.J.H. Cuypers. Cuypers had Colinet uit Brussel laten komen om modellen van beeld- en ornamentwerk voor hem te vervaardigen. Tevens kon Colinet in de bouwloods van het Rijksmuseum jonge mensen opleiden voor de decoratieve beeldhouwkunst. Colinets werk had succes en er kwamen steeds meer leerlingen. Zo ontstond het plan voor de oprichting van de Kunstnijverheid-Teekenschool 'Quellinus' waarvan Colinet de leiding kreeg (1). Als directeur van deze school, die in 1879 in de Vondelstraat 9 in Amsterdam gevestigd werd en als voorloper van de 'Gerrit Rietveld' Akademie kan worden beschouwd, ontwierp Colinet het beschreven beeld van de heilige Michael voor de industrieel W. A. Scholten uit Groningen. Het beeld, met de officiƫle titel 'St. Michel, terrassant le Dragon', is in Brussel gegoten bij de 'Cie. des Bronzes Bruxelles', zoals ook op het beeld te lezen is, en werd in 1883 aan W.A. Scholten geleverd (2).

Bekend is Scholtens belangstelling voor kunst en architectuur, en voor het culturele leven in het algemeen. Het is echter niet bekend, wat Scholten met dit beeld van Michael wilde. Wilde hij het neerzetten bij een van zijn huizen, of was het bestemd voor een geheel andere plek? In ieder geval werd het beeld rond 1930 aangetroffen in het pakhuis van de metaalhandel Van der Rijn, aan het westelijk einde van de Turftorenstraat. Daar moet het hebben gestaan temidden van hopen oude metalen. Een niet erg fraaie omgeving voor het beeld en dat moet de heer S. H. van der Rijn, eigenaar van de firma, ook hebben gedacht. Daarom besloot hij het een betere plaats te geven.

Ter gelegenheid van de geboorte van zijn kleinzoon deed Van der Rijn het beeld cadeau aan de 'Vereniging Stadspark' om het in dit park neer te zetten. Daar moet het rond augustus 1930 zijn geplaatst (3). En daar staat het nu nog, onopvallend, op een sokkel van zwerfkeitjes.

Noten:
1. Zie voor de relatie tussen Cuypers en Colinet: A. Martis, "Het ontstaan van het kunstnijverheidsonderwijs in Nederland en de geschiedenis van de Quellinus-school te Amsterdam (1879-1924)", in: Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 30 (1979), 79-171, in het bijzonder 114-117.
2. Zie: J.A. Mulock Houwer, "Het Stadspark", in: Groningsche Volksalmanak (1931), Groningen 1931, 1-47, in het bijzonder 43-44.
3. Ibidem.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer