Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Groeisymbool

  • Door: Leo van der Laan
  • In: De Agenda (1993-1994) nr. 4
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Bijna twintig jaar nadat de oude pomp tot zwijgen werd gebracht, is de afgelopen zomer een nieuwe fonteinpomp begonnen weer water tussen de pylonen richting hemel te stuwen. Bedoeld worden hier de pylonen van het 'Groeisymbool' van Jacob van der Meij naast het Rabobank-kantoor op de hoek van de Zonnelaan en de Pleiadenlaan. Eigenlijk is door het inschakelen van de electriciteit het beeld terug van weggeweest. Want geef toe, wat is welbeschouwd een fonteinbeeld zonder spuitend water!? Een "kostbare sculptuur waarvan het esthetische rendement op zijn minst gehalveerd is", aldus werd het acht jaar geleden treffend geformuleerd.

Het 'Groeisymbool' is in 1972 vervaardigd bij gelegenheid van de nieuwbouw van het kantoor, tot voor kort de hoofdvestiging van de Rabobank voor Groningen en Haren. Het was destijds het architectenbureau Bügel/Van de Dijk, dat de bank de suggestie van een monumentaal kunstwerk aan de hand deed en op het spoor zette van de in Friesland werkzame Van der Meij (1923). Voor wat de uitstraling van het gebouw betreft, hadden de gemeentelijke stedebouwkundigen een "plekaccentuerende functie" voor ogen. In die geest kreeg de kunstenaar het verzoek om een beeld te ontwerpen dat een relatie moest aangaan met het gebouwen zich met name moest manifesteren ten opzichte van de hoogte van het gebouw.

Van der Meij verklaarde zijn schepping als "openbarstende aarde waaruit drie pylonen omhoog schieten"; veertien schotsvormige elementen, die aan de voet van de pylonen willekeurig schuin uit het water steken, verbeelden de openbarstende aarde. Het idee van oerkracht en vrijkomende energie wordt ondersteund door witkolkend spuitend water van drie fonteinen, dat met donderend geraas langs de zeven meter hoge pylonen en op de schotsen neerdaalt en 's avonds ook door helwitte verlichting waarvan de bron zich onder het wateroppervlak bevindt. De materiaalkeuze: aluminiumbeton, met een hoog ijzergehalte wat het beeld de grauwbruine aardkleur geeft en de materiaalbehandeling: gietwerk in mallen van piepschuim dat met een mes en een brander te lijf is gegaan, zijn zeer bepalend voor het aanzicht. De grillige kepen en uitsteeksels en de ruwe huid lijken niet door mensenhanden maar door groei en erosie ontstaan te zijn.

Op 24 januari 1973 werd het kantoor geopend en de fonteinpomp in werking gesteld. Nog geen jaar later hield het water al op te klateren en de verlichting te schijnen - met het stopzetten van alle fonteinen in de stad meende de gemeente, die het 'Groeisymbool' als schenking van de bank had aanvaard, een zinvolle bijdrage te leveren aan de bestrijding van de oliecrisis. “Terughoudend fonteinenbeleid" heeft de gemeente er daarna jarenlang van weerhouden om het beeld in oude luister te herstellen. Tot een inwoner van Aduard, die er dagelijks langsfietst op weg naar zijn werk, aan de bel trok. De Rabobank ondersteunde zijn initiatief van harte en wilde ook wel financieel bijdragen aan de noodzakelijke reparatie - de pomp en de verlichting waren namelijk tussentijds meteen maar verwijderd. Het idee sloot bovendien mooi aan bij nieuw gemeentelijk beleid om diverse stadsvijvers met fonteinen te versieren.

En tenslotte was de kunstenaar, inmiddels opgespoord op zijn Spaanse woonadres, bereid nuttige tips te geven over de wijze van herstel. En zo kon het gebeuren, dat op 1 juli 1993 het beeld ten tweede male werd onthuld. Van der Meij woonde de plechtigheid bij. Voor hem zal het beeld weinig actualiteitswaarde verloren hebben. Want schreef hij niet in 1972: "Dit werk beleef ik persoonlijk als een reactie op de huidige maatschappijstructuur waarin overheerst een vervlakkend horizontalisme, een verkillende supermarktsfeer, een gebrek aan verwondering, aan huivering; aan emotie bij een opgaande zon, aan eerbied voor een eeuwenoude boom!" In veel anarchistischer getint proza deed hij in 1986 de betekenis nog eens uit de doeken: “De 'Groeisymbolen' (-) doen de verharde, verstijfde oude vorm stukspringen. De vastgehamerde denkbeelden over godsdiensten, partijvorming, kapitaalverwerving en sociale uitkering."

Toch blijft het spijtig dat het zo lang heeft moeten duren, alvorens de 'heringebruikname' een feit was. Je zou bijna gaan denken dat men op het 20-jarig jubileum heeft zitten wachten.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer