Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

In het Stadspark

  • Door: Leo van der Laan
  • In: De Agenda (1991-1992) nr. 18
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

Bij de afsluiting van het seizoen een ouder beeld, zoéén waarvan niemand behalve de direct betrokkenen meer weet hoe en waarom het er gekomen is: de betonplastiek op een gazon aan de vijver voor het Stadspark-paviljoen. Tijdens het vergaren van gegevens hielp het toeval een handje. Medio maart rinkelde de telefoon. Aan de lijn een lichtelijk verontwaardigde M. Brinkgreve uit Groningen, die even wilde rechtzetten dat niet Ebel Cordes, zoals abusievelijk in het boek Beelden in de Stad Groningen (1985) staat, maar hij de ontwerper van het beeld is. Door een kennis was hem onlangs deze vermelding in het boek ter ore gekomen. Dezelfde Cordes had overigens een paar weken eerder de naam van Brinkgreve al genoemd in een gesprek dat ik met hem voerde (1 ).

De plastiek van Brinkgreve is een vrij simpele open constructie van twee ongelijkvormige, snijdende vlakken, met onregelmatige openingen die in elkaar grijpen. In de beleving speelt de gesuggereerde (negatieve) ruimte evenzeer een rol als de gematerialiseerde (positieve) vormen die de beschouwer feitelijk waarneemt. Zo hebben de openingen samen een zelfstandige plastische kwaliteit, als vormen ze een beeld in het beeld.

Staande op een vierkante grondplaat en vanuit een basis in de ruwe vorm van een Grieks kruis ontwikkelen de vlakken zich in de hoogte volkomen verschillend. Het kleine element heeft een compacte vorm en een gelijkmatige dikte. Het is de aan de aarde gebonden massa die voor stevigheid zorgt. Het steile en in scherpe hoeken eindigende element, dat door een variërende dikte van 20 tot 40 centimeter ogenschijnlijk iets kantelt, suggereert opwaartse beweging en geeft het beeld dynamiek.

De plastiek dateert uit 1961 en is opmerkelijk modern in het licht van de ontwikkeling van de Nederlandse beeldhouwkunst. De abstractie wist pas in de jaren vijftig en zestig door te breken en een eigen plek te verwerven naast de sterke figuratieve traditie; schilders hadden die doorbraak al eerder in deze eeuw bewerkstelligd. Misschien laat het modernisme zich wel verklaren vanuit de achtergrond van Brinkgreve - hij was destijds leraar tekenen en schilderen aan de Van der Laan-school aan de Korreweg en had lessen gevolgd bij de schilder Hendrik Valk in Arnhem en direct na de oorlog aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, Afdeling Opleiding Teekenleeraren, dat gehuisvest was in de 'kapel' in de tuin van het Amsterdamse Rijksmuseum.

Het verhaal achter de plastiek is even aardig als het ontwerp destijds onbevangen was. Dat er geen professioneel werkende kunstenaar bij betrokken is geweest, was bekend. Zijn naam kennen we ook weer. Nu blijkt bovendien dat anderen Brinkgreves idee hebben uitgevoerd: vijf of zes leerlingen aan de Van der Laan-school, die een opleiding volgden van de Stichting Vakopleiding Afdeling Groningen voor stucadoors. Een parttime-opleiding van een paar dagen per week les en verder scholing in de praktijk bij een patron.

Directe aanleiding voor de plastiek vormde een grote manifestatie met stands in het Stadspark, bedoeld om de stad te promoten en geopend door de toenmalige Minister van Economische Zaken. Een blikvanger bij de eigen stand, tegelijk een demonstratie van het opleidingsniveau, leek de stichting een aardige gedachte. Aan de hand van een door Brinkgreve vervaardigd schaalmodel in hardboard en begeleid door een andere schoolleraar hebben de stucadoorsleerlingen in een kleine maand tijd het werk ter plekke vervaardigd. Eerst een geraamte van betonstaal, dit bekleed met steengaas en daar overheen een pleisterlaag. Vorig jaar heeft de plastiek een opknapbeurt gekregen en sindsdien staat ie er weer fris bij.

Noot:
1. Feitelijke informatie over de totstandkoming van de plastiek is ontleend aan gesprekken met E. Cordes (1 maart 1993) en M. Brinkgreve (29 maart 1993).

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer