Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Verbeeld verleden: Kunst in de Folkingestraat

  • Door: Els van den Berg
  • In: In beeld gebracht
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen, 1998

Peter de Kan

Bijna aan het einde van de straat, heel hoog in de zijmuur van het pand aan de Folkingestraat 9, in het steegje naar buurthuis De Holm, is een kunstwerk van Peter de Kan (Hoogezand-Sappemeer 1957) te vinden.

Evenals de bekendmaking van de op stapel staande kunstopdracht in de Folkingestraat, is in het bijzonder het werk van De Kan niet onberoerd gebleven. De kunstenaar - of zoals hij het zelf liever zegt, vormgever - liet het woord '(weggehaald)' uit de gevel' halen. Hiermee wilde hij in zijn werk, dat hij Ook Hier noemde, de leegte en het gemis benadrukken na de Tweede Wereldoorlog in de joodse en Groninger gemeenschap.

De kunstenaar is zich bewust van de gevoeligheid rondom de betekenis van dit woord. Hij vindt het dan ook goed dat er over de betekenis van zijn kunstwerk wordt gediscussieerd. "Welk woord ik daar ook had neergezet, er was altijd iemand over gevallen. Dat ligt aan het thema." (14) Mevrouw Menco Ricardo, lid van de selectiecommissie als vertegenwoordiger van de joodse gemeenschap, schreef in een brief aan het CBK: "(;..) ik herinner mij dat wij er wel. over gesproken hebben, de gevoeligheid me tbetrekking tot dit woord telt bij ons joden zwaar, maar de dubbele uitleg en misschien een beter en directer begrip voor de jeugd heeft mij ervan weerhouden hier scherp tegenover te staan." (15)

De Kan heeft bewust gekozen voor een onopvallende plek voor zijn kunstwerk. "Het onderwerp leeft al niet meer bij iedereen, het zit al in de marge van de aandacht, net als mijn kunstwerk." (16) De Kan heeft weloverwogen gekozen voor het woord weggehaald, een tekst die als restvorm overblijft na het weghalen. Het woord heeft hij tussen haakjes gezet om het niet aanwezig zijn nog eens te benadrukken. Hoe oprecht hij voor zijn keuze stond blijkt uit de tekst die hij bij zijn ontwerp schreef: "De discussie over de kritische rekonstruktion van het centrum van Berlijn verraadt een pogen de klok terug te draaien naar vóór WO II! Als je ziet wat men bij de Brandenburger Tor wil -sommigen althans - een weer herstellen van de oude romantische sfeer: dat is een ontkenning van de laatste 50 jaar Berlijn! Wat nodig is, is een architectuur die het oude in zich draagt maar tegelijkertijd nieuw is. Het gaat over het voortbouwen op, het als vertrekpunt nemen, maar het mag geen reconstructie worden. Zo gaat het onder andere over laten zien dat verdwenen is, zonder wat verdwenen is te laten zien! En zo ben ik terug in de Folkingestraat: laten zien/benadrukken dat verdwenen is, zonder terug te plaatsen wat verdwenen is." (17)

Van Peter de Kan is in Groningen eveneens een kunstwerk onder de Oosterbrug aanwezig. Omdat de literaire kant van Hendrik Nicolaas Werkman minder bekend is dan zijn grafische oeuvre, was De Kan gevraagd een van de dichtwerken van hem onder de brug vorm te geven. De Kan koos voor het klankdicht Gestadige Beweging. Hij heeft dit op zodanige wijze vormgegeven, dat de vorm de inhoud versterkt en vice versa; de tekst vervolgt haar weg tot aan de waterrand en wekt daarmee de illusie in het water verder te lopen. De Kan voelt zich erg verwant met het werk van de befaamde drukker en graficus. Zo maakte hij een affiche voor de Werkman-opera Ontstaan in grote Nood waarbij Werkmans tekst Damals als basis dient. Vele aankondigingen van Duitse maatregelen 'verdrukken' echter Werkmans tekst. Daaroverheen zette De Kan de V van Victorie om de bevrijding te symboliseren. Dat velen de vrijheid niet meer hebben meegemaakt, laat De Kan niet na te vermelden.

Behalve uit dit werk, blijkt eveneens uit zijn werk in de Folkingestraat dat Peter de Kan niet alleen oog heeft voor de soberheid en eenvoud van een vorm, maar ook voor de integere, inhoudelijke waarde van een kunstwerk.

Voetnoten
13) Uit een gesprek tussen Lies Ast-Boiten, conservator van het Groninger Museum en Marijke Gémessy op een informatieavond voor bewoners, ondernemers en kunstenaars over het kunstproject Folkingestraat, 27 februari 1996.
15) Brief van mevrouw S. Menco Ricardo gericht aan mevrouw E. van den Berg, 5 juni 1997.
16) Ibid noot 13.
17) Tekst behorende bij schetsopdracht Peter de Kan, 14 juli 1996.

Lees meer

  • Ook hier, Groninger straatmagazine De Riepe,
logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer