Platform GRAS CBK presenteren

STAAT IN GRONINGEN

Kunst en architectuur in Stad

vergroot

Jan Wolkers in Groningen

  • Door: Henriette Kindt
  • In: De Agenda (1988-1989) nr. 4
  • Plaats en datum van uitgave: Groningen

De komst van Jan Wolkers naar Groningen, ter gelegenheid van de Literatuurweek Herfstschrift 1988, is een mooie gelegenheid om eens aandacht te wijden aan het leuke beeld dat de stad van de beeldhouwer Wolkers heeft. Aan de Laan voor de Vrede bij de Paterswoldseweg staat het 1.80m hoge beeld al sinds 1960 op een sokkel in het gras.

Met een expressief modelé is een mollige, jonge vrouw met een kat in haar armen weergegeven. De bronzen vrouw staat stevig op haar hakken. Ze kijkt naar de kat in haar armen. Het opgestoken haar met pony, de strakke rok en de hoge hakken - ook in die tijd mode - verlenen het beeld iets wellustigs. Tegelijkertijd maken de ronde vormen en de tedere houding - de kat zou een baby kunnen zijn - het geheel tot een lieflijk beeld. Op een traditioneel degelijke wijze biedt het beeld van verschillende gezichtspunten in vorm een interessante aanblik. Het bronzen beeld is een geschenk van de N.V. Bouwfonds. Nederlandse Gemeenten aan de stad Groningen ter gelegenheid van het gereedkomen van de 10.000ste woning in de stad in het kader van de wederopbouw na de oorlog. De plaatsing in Corpus den Hoorn, toen een nieuwe wijk, lag dan ook voor de hand.

Olga Met Kat is in de gipsen versie diverse malen geëxposeerd geweest. Veel beeldhouwers hadden (en hebben) immers geen geld om hun beelden in het dure brons te laten gieten. Na het zien van een expositie in het Stedelijk Museum in Amsterdam heeft een bestuurslid van het Bouwfonds voorgesteld dat beeld van Wolkers te schenken, waarna het in brons is gegoten en naar Groningen is gekomen.

Aan het beeld is een verhaal verbonden. Gea de Wagt beschrijft in haar artikel Turks Fruit In Groningen 1): "Wie Turks Fruit gelezen (of gezien, H.K.) heeft zal zich Olga herinneren, de vriendin van de hoofdpersoon. Zij heeft model gestaan voor dit beeld. Wolkers schrijft in Turks Fruit over haar hekel aan kinderen en haar liefde voor dieren. (.) Olga heeft een bergeendje, dat ze verzorgt en waaraan ze zeer gehecht is. Door een ongelukkig toeval trapt de beeldhouwer op het eendje: 'Stuiptrekkend lag hij aan mijn voeten en Olga kromp met een schreeuw in elkaar. Ze heeft de hele dag met het dode eendje in de holte tussen haar lichaam en haar opgetrokken benen tegen de muur zitten huilen. En ik geloof dat daarom het beeld van die vrouw met die kat zo innig is geworden. Want ze stond zo droevig te poseren en het liet haar maanden niet los'."

Olga Met Kat is een van de laatste beelden die Jan Wolkers in deze meer academische stijl maakte. Vanaf 1960 gaat hij totaal anders werken. Uit materialen van de schroothoop stelt hij beeldjes en reliëfs samen. Zijn toenmalige schilderijen zijn te rangschikken onder materieschilderkunst. Geleidelijk aan ontstaat er steeds meer structuur in het werk, tot een duidelijke, strenge ordening van geometrische vormen en vakjes toe. Deze ontwikkeling is ook te zien aan de beelden aan de openbare weg waar Wolkers opdracht voor kreeg in den lande. Zijn eerste opdracht was in 1955 voor een school in Slotermeer, waarvoor hij op naturalistische wijze een kleine jongen met een haan boven zijn hoofd maakte. In 1956 maakte hij een monument voor de watersnood in Kruiningen. Het stelt een vrouw met haar verdronken kind, verborgen onder de deken voor. Ingetogen en sober is de vormgeving. In 1958 maakte hij Olga met kat en in 1965 tot 1966 realiseert hij Communicatie voor de P.T.T. in Amsterdam. De uit kubussen opgebouwde torens, waar je doorheen kunt kijken, laten een volstrekt andere, abstracte vormentaal zien.

Jan Wolkers (1925, Oegstgeest) heeft na zijn studie aan academies in Leiden, Den Haag en Amsterdam in Salzburg bij Manzu en in Parijs in 1957 bij Zadkine gestudeerd. Eind jaren vijftig is hij ook begonnen met schrijven. De meeste mensen zullen Wolkers beter kennen als schrijver dan als beeldend kunstenaar. Bijna twee jaar geleden had de bivalent begaafde kunstenaar een overzichtstentoonstelling van zijn beeldend werk in het Stedelijk Museum de Lakenhal in Leiden. 2)

In de Literatuurweek Herfstschrift zullen beide kanten van zijn creativiteit belicht worden. In de Stadsschouwburg is op zaterdag 12 november om 20.15 te horen en te zien wat dat oplevert.

1) Beelden In De Stad Groningen, Fred Leeman en Leo van der Laan (red.), Wolters-Noordhoffl Bouma's Boekhuis, Groningen 1985, blz. 55-56.
2) Jan Wolkers Schilder Beeldhouwer, Bezige Bij Amsterdam 1986.

Lees meer

logo logo logo

Platform GRAS en het CBK Groningen bieden u deze website aan. Met dank aan de Gemeente Groningen.
Colofon | Proclaimer